۲۶ اوت ۲۰۲۶- داروهای رایج ممکن است مدتها پس از آخرین دوز مصرفی، میکروبیوم روده را بازآرایی کنند. در مطالعهای بر روی بیش از ۲۵۰۰ نفر، محققان تغییرات میکروبی پایداری را یافتند که نه تنها با آنتیبیوتیکها، بلکه با داروهای ضدافسردگی، بتابلاکرها، داروهای کاهنده اسید معده و بنزودیازپینها مرتبط بودند. برخی از این اثرات حتی سالها بعد قابلتشخیص بودند که نشان میدهد مصرف دارو در گذشته ممکن است تأثیر عمیقی بر باکتریهای رودهای که امروزه افراد در بدن خود دارند، داشته باشد.
طبق یک مطالعه بزرگ به رهبری پژوهشگران «موسسه ژنومیک دانشگاه تارتو»، داروها میتوانند مدتها پس از قطع مصرف توسط فرد، بر جامعه میکروبی ساکن در روده انسان تأثیر بگذارند. این یافتهها نشان میدهد که سابقه دارویی فرد میتواند به توضیح تفاوتهای میکروبیوم روده در سالهای بعد کمک کند. میکروبیوم روده شامل جامعه وسیعی از باکتریها و سایر میکروارگانیسمهایی است که در دستگاه گوارش زندگی میکنند و میتوانند بر هضم، متابولیسم، عملکرد ایمنی و سایر جنبههای سلامت تأثیر بگذارند.
اثرات دارویی ممکن است سالها ماندگار باشند
محققان نمونههای مدفوع و سوابق نسخههای دارویی بیش از ۲۵۰۰ شرکتکننده در «بانک زیستی استونی» را که بخشی از کوهورت میکروبیوم استونی بودند، تحلیل کردند. آنها دریافتند که اکثر داروهای بررسیشده با تفاوتهایی در میکروبیوم روده مرتبط هستند. برای تعداد قابلتوجهی از داروها، این تفاوتها حتی سالها پس از قطع مصرف دارو توسط افراد، همچنان قابلتشخیص بودند.
این اثرات ماندگار تنها به آنتیبیوتیکها، که به دلیل تواناییشان در برهم زدن جمعیت باکتریهای روده شناختهشده هستند، محدود نمیشد. داروهای ضدافسردگی، بتابلاکرها، مهارکنندههای پمپ پروتون و بنزودیازپینها نیز با ردپای میکروبی متمایزی همراه بودند. بتابلاکرها معمولاً برای درمان فشار خون بالا و برخی مشکلات قلبی استفاده میشوند. مهارکنندههای پمپ پروتون اسید معده را کاهش داده و اغلب برای رفلاکس اسید و شرایط مرتبط تجویز میشوند. بنزودیازپینها داروهایی هستند که معمولاً برای اضطراب و سایر اختلالات استفاده میشوند.
دکتر «اولیور آسمتس»، نویسنده اصلی این مقاله، گفت: «اکثر مطالعات میکروبیوم فقط داروهای فعلی را در نظر میگیرند، اما نتایج ما نشان میدهد که مصرف داروها در گذشته میتواند به اندازه مصرف فعلی مهم باشد؛ چرا که بهطور غیرمنتظره ای عاملی قوی در توضیح تفاوتهای میکروبیوم فردی است.» این یافته نشان میدهد که محققانی که در حال مطالعه ارتباط بین میکروبیوم و بیماری هستند، ممکن است لازم باشد فراتر از داروهایی که فرد در حال حاضر مصرف میکند را بررسی کنند. داروهای مصرفشده در ماهها یا حتی سالهای قبل، همچنان میتوانند بر الگوهای میکروبی مشاهدهشده در نمونه مدفوع تأثیر بگذارند.
داروهای ضد اضطراب بهطور غیرمنتظرهای اثراتی قوی نشان دادند
یک یافتهٔ بسیار قابلتوجه مربوط به بنزودیازپینها بود که معمولاً برای درمان اضطراب تجویز میشوند. ارتباط آنها با میکروبیوم روده با آنچه در مورد آنتیبیوتیکهای وسیعالطیف دیده میشود، قابلمقایسه بود. آنتیبیوتیکهای وسیعالطیف برای مقابله با انواع مختلف باکتریها طراحی شدهاند و به همین دلیل میتوانند تغییرات اساسی در جامعه میکروبی روده ایجاد کنند.
این مطالعه همچنین نشان داد که داروهای متعلق به یک کلاس دارویی، لزوماً به یک شکل بر میکروبیوم تأثیر نمیگذارند. داروهایی که ممکن است برای بیماریهای مشابه تجویز شوند، مانند دیازپام و آلپرازولام، از نظر میزان شدت اختلال در میکروبهای روده با یکدیگر تفاوت داشتند. این تمایز مهم است زیرا داروها در تحقیقات میکروبیوم اغلب بر اساس کلاس دارویی خود دستهبندی میشوند. نتایج جدید نشان میدهد که ممکن است نیاز باشد داروهای انفرادی بهطور جداگانه در نظر گرفته شوند.
نمونههای پیگیری تغییرات قابلپیشبینی را آشکار کرد
محققان همچنین نمونههای مدفوع پیگیری را در گروه کوچکتری از شرکتکنندگان بررسی کردند. این نمونهها به آنها اجازه داد تا مشاهده کنند که هنگام شروع یا قطع برخی داروها چه اتفاقی میافتد. این تغییرات با جابجاییهای قابلپیشبینی در میکروبهای روده همراه بود که شواهدی مبنی بر اینکه خود داروها حداقل مسئول بخشی از این تفاوتها هستند، فراهم کرد.
اگرچه تحلیل نقطه زمانی دوم شامل تعداد نسبتاً کمی از شرکتکنندگان بود، محققان توانستند اثرات ماندگار مرتبط با مهارکنندههای پمپ پروتون، مهارکنندههای انتخابی بازجذب سروتونین (SSRIs) و آنتیبیوتیکهایی مانند ترکیبات پنیسیلین و ماکرولیدها را تأیید کنند. مهارکنندههای انتخابی بازجذب سروتونین، دستهای از داروهای ضدافسردگی هستند که بهطور گسترده مورد استفاده قرار میگیرند و ماکرولیدها گروهی از آنتیبیوتیکها شامل داروهای مورد استفاده برای درمان طیف وسیعی از عفونتهای باکتریایی هستند.
سابقه دارویی ممکن است در تحقیقات میکروبیوم اهمیت داشته باشد
این نتایج به شواهد رو به رشدی اضافه شد که نشان می دهد میکروبیوم روده چیزی فراتر از رژیم غذایی، سبک زندگی، وضعیت سلامتی و مصرف فعلی داروی فرد را منعکس میکند. درمانهای گذشته ممکن است رد پاهای بیولوژیکی در میکروبیوم روده بر جای بگذارند که مدتها پس از پایان دوره مصرف نسخه، همچنان قابلتشخیص هستند.
پروفسور «الین اورگ»، نویسندهٔ مسئول این پژوهش، گفت: «این یک ارزیابی سیستماتیک جامع از اثرات بلندمدت داروها بر میکروبیوم با استفاده از سوابق پزشکی واقعی است. ما امیدواریم که این مطالعه، محققان و پزشکان را تشویق کند تا هنگام تفسیر دادههای میکروبیوم، سابقه دارویی افراد را در نظر بگیرند.» در نظر گرفتن این سابقه میتواند به دانشمندان کمک کند تا تغییرات میکروبیوم مرتبط با بیماری را با دقت بیشتری از تغییرات ناشی از داروهای مصرفشده در گذشته تفکیک کنند.
منبع:
https://www.sciencedaily.com/releases/2026/08/260824065605.htm